ناصالح بودن اقوام و اطرافیان

آفت های انتخاب (1)

ناصالح بودن اقوام و اطرافیان

همگان از این اخلاق الهی پیروی نموده و در انتخاب خویش، اصالت را به صالح بودن خود کاندیدا مربوط کنند نه اطرافیان و اقوام؛ زیرا هر فردی در گرو اعمال خویش است.

لامـــــرود / موسی هنرپیشه - با نزدیکتر شدن زمان برگزاری انتخابات مجلس خبرگان رهبری و مجلس شورای اسلامی در هفتم اسفند و در حقیقت آغاز شمارش معکوس زمان انتخابات، بحث گزینش افراد صالح، به شدت مطرح می شود. اگر چه معیارهای انتخاب از دیدگاه قرآن کریم و روایات اهل بیت (ع) به دلیل توقع نظام و رهبری از مردم برای رأی دادن ملاک مدار و معیار محور، مسئله ای مهم و در جای خود قابل بررسی است، اما شناخت آفات این انتخاب و گزینش از اولویت بیشتری برخوردار است. در این مطلب کوتاه، نگاهی به یکی از آفات انتخاب خواهیم داشت:

آفت یا بهانه ای به نام ناصالح بودن خویش و قومان یا اطرافیان
گاهی افراد وقتی در مقام انتخاب قرار می گیرند. خودِ فرد و فعالیت های حوزه مسئولیت را کاملاً مناسب یافته اما با نگاهی به هِرَم خویشان و قومان، ناصالح بودن عمو و دایی یا یکی از همراهان را بهانه می کنند. مثلاً می گویند: عموی فلانی یا پسر آن یکی، ناصالح است.

این در حالی است که در فرهنگ نورانی قرآن کریم. خود فرد مهم است نه خویشان و وابستگان فامیلی وی. مثلاً حضرت نوح و لوط علیهما السلام اگر با این معیار مورد سنجش مردم واقع شوند، انتخاب نمی گردند . زیرا زنان این دو پیامبر بزرگوار نه تنها خوب نبودند، بلکه مطابق آیه 10 از سوره مبارکه تحریم، الگوی سیّئه ای بودند که وعید ورودشان به جهنم داده شده است. قرآن کریم می فرماید: «ضرب الله مثلاً للذینَ کفروا إمرأت نوح و امرأت لوط.... و قیل ادخلا النار مع الداخلین»

خداوند برای کافران مثالی از زن نوح و لوط زده است. این دو زن، زیر نظر دو پیامبر صالح ما بودند اما در رازداری به آن دو خیانت کردند و به آنها گفته شد که با کسانی که در جهنمند، وارد دوزخ و آتش شوید .

در همین رابطه قرآن کریم در آیه 46 سوره مبارکه هود، به نااهل بودن پسر نوح، تصریح می کند و می فرماید: «قَالَ یا نوحُ اِنَّهُ لَیسَ مِن اَهلِکَ اِنَّهُ عَمَلٌ غَیرُ صَالِحٍ» یعنی خداوند متعال گفت: ای نوح! این پسر از اهل تو نیست او خود ، عملی ناصالح است. آری پسر نوح با اینکه از نظر نسبت، فرزند آن حضرت محسوب می شد، امّا در کشتی نجات قرار نگرفت و غرق گردیده و اهل دوزخ شد. با این ترتیب نوح زن و بچه اش ناصالح بودند، اما خداوند متعال او را انتخاب و از پیامبران اولی العزم خویش قرار داد تا همگان از این اخلاق الهی پیروی نموده و در انتخاب خویش، اصالت را به صالح بودن خود کاندیدا مربوط کنند نه اطرافیان و اقوام؛ زیرا هر فردی در گرو اعمال خویش است.

متقابلاً افرادی نیکوسیرت در خانواده های بدسیرت بوده که آنها نیز صرف نظر از انتسابشان به افراد ناصالح، مورد انتخاب الهی و تمجید خداوند متعال قرار گرفته اند که نمونه بارز آن، آسیه بنت مزاحم همسر فرعون است که خداوند متعال او را الگوی همه مؤمنان قرار داده و در آیه 11 سوره مبارکه تحریم به صراحت فرموده است: « وَ ضَرَبَ اللهُ مثَلاً لِلَّذینَ آمَنوا امرأتَ فرعونَ.......» جالب است که همین زن فرعون به مقام والای «عندیّت» همان مقام والای شهیدان رسیده ودر ادامه همین آیه از خداوند تقاضا می کند که خانه ای در بهشت در جوار خودش به او عنایت کند.

اگرچه از تلاش فراوان انبیاء در کنترل اطرافیان و خویشان نباید غافل بود و تلاش ابراهیم برای خارج کردن عویش «آزر» از آتش بت پرستی زبانزد است. اما بالاخره پس از معلوم شدن کُفر آنان، این پیامبران از آنها برائت جستند. خداوند متعال در آیه 114 سوره توبه می فرماید به محض اینکه برای ابراهیم روشن شد که او دشمن خداست، از او بیزاری جست: « فَلَمّا تبیَّنَ لَه اَنَّهُ عَدُوٌّ لِلهِ تَبَرَّأَ مِنه »

این آیات شریفه علاوه بر این که بهانه ناصالح بودن خویشان و قومان را برای گزینش منتفی می کنند، اشاره ای به این موضوع نیز دارند که انتساب فرد به مدیران ارشد و حتّی رهبران جامعه ملاک برتری افراد نمی باشد و به تعبیر سیاسی آن، حاشیه امنیتی برای این گونه افراد با آرم انتساب و وابستگی به افراد مهم جامعه، وجود ندارد.

به همین قرار اشرف پیامبران حضرت محمد مصطفی (ص) نیز عمویانش ابو لهب و ابو جهل و زنان آنها در کفر و الحاد، زبانزد هستند و سوره شریفه «مَسَد »شدیدترین توبیخ ها را نسبت به ابولهب اعمال می کند و می فرماید: «تَبّت یدا ابی لهبٍ و تَب ....... وامرأته حَمّالهُ الحطب فی جیدها حبل من مسد.»

برخی از زنان پیامبر نیز به شهادت و گواهی آیات 3 تا 5 سوره مبارکه تحریم مبادرت به افشای راز پیامبر نموده اند و صرف نظر از اختلاف مفسران بر سر این که این دو زن چه کسانی بوده اند، مورد توبیخ و نکوهش شدید خداوند متعال قرار گرفته اند. برخی از زنان پیامبر بدون رعایت وظایف همسری پیامبر و شأن والای اشرف پیامبران، از خانه خارج و به جنگ امام المسلمین آمدند. برخی از اصحاب پیامبر اکرم (ص) که القاب زیبایی مانند «سیف الاسلام» را از طرف آن پیامبر دریافت کردند، بعدها عاقبت به خیر نشدند و طلحه و زبیر مصداق بارز این گونه اصحابند.

براستی اگر با معیار خویشان اقوام و اطرافیان، بخواهند پیامبر (ص) ر ا انتخاب یا به او رأی دهند، این جماعت او را برخواهند گزید؟ مسلماً هرگز! اما خداوند او را برگزیده و «مصطفای» خویش قرار و از تمام انبیاء پیشین برتر قرار داده تا مُهر باطلی بر این تفکر بزند .

اگر چه مصادیق این موضوع در صحابه و تابعین که عاقبت به خیر نشدند، تا به امروز فراوانند، ولی به لحاظ پرهیز از طولانی شدن مطلب به همین مصادیق قناعت می کنیم و بر ملاک مدار رأی دادن تأکید می نماییم تا شماره بعد که آفتی دیگر را بررسی می کنیم.

- - , .